ہندکو ادب

چیہڑاں دا بُوٹا

سبحان اللہ اوہ بھی کے دیہاڑا اہیا جدوں ساونڑا دی ہکا مہان بہردی بارشاں بچ، تہند اں بچ ڈبے دے ہک ٹہاکے دی پولی مٹی تے کالے ڈوہنگے چہڑھ گڑکے، زمی پھٹی تے اس بچ کھُبے دے ہک غلغوزے بچوں انگور نکلیا۔ زمینداراں واسطے اوہ دیہاڑا عیدی کولوں کہٹ نہینھ ہوندا جدوں انہاں دی کوئی منجھ،گاں سُوندی اے یا انہاں دی زمی بچ کوئی بُوٹا جمدے۔ ساونڑ مُکیا تے چاچا شیرزمان بھی پولا پولا آپڑے اس ٹہاکے تے آنڑ پہچیا جے ساونڑا دی ترکھی بارشاں نال رُہڑنے والے بنّے بوٹیاں اگے ڈک بنھ کہنّے۔ ٹہاکے بچ پھردے پھردے اس دی نظر جدوں اُس انگورا تے پئی تے بڈٖا خوش ہویا۔ خوش کیوں نہ ہوندا، اس سکے سڑے دے ٹہاکے بچ چیڑاں دا بوٹا اسدی ہک پرانڑیں خواہش اہیی پر دوئی جائیوں پٹے دے بُوٹے اس جائی لانڑیں دے باوجود کامیاب نیہھ ہوندے اہیے۔اوہ بونہہ خوش اہیا تے تاولا تاولا ادھروں اُدھروں نِکے نِکے بٹے چنڑ کے اس دے اُردے پردے ہک ہزیرہ بنڑا یا تے فر سمبلاں تے گراچھیاں دے کنڈے کپ کے اس اُتے آنڑ رخے تاں جے اوہ کہا کپڑیں والیاں دی دراٹی کولوں بچیا رہوے۔ چاچا شیر زمان مستقل طور اتے اس بُوٹے دی ٹہل سیوا کردا رہیا تے کجھ ہی سالاں بچ ایہہ بُوٹا بڈا ہو کے ڈاہلیاں تے چڑہٹیاں نال پہریا گیا۔ فر تے چاچا شیر زمان سرھڈ کپدیاں اس دی چھاواں تلے بہہ کے دوپہری دی روٹی بھی کھاونڑ لگیا تے آپڑے ڈنگر چگانیاں تھک کے دمے بھی کرنڑ لگیا۔ فر ہک دیہاڑے اس دا نکا جاتک موہنڈے نال لوہکی جئی کوہاڑی ٹنگی دی اس پاسے آ نکلیا۔ لکڑ کنڈا تے زمینداراں آں کرنا ہی پیندے۔ اُس بڈیاں بڈیاں ڈاہلیاں دیخیاں تے تڑ پَتڑّی اس بُوٹے نال جُل پلمیاں تے فر ہک ہک کر کے اس دی چوٹڑیں توں ترلے ہک دو ول چھوڑ کے ساریاں ڈاہلیاں کپ کہدیاں۔ بُوٹا تنگ تے مُچ ہویا کیوں جے کوہاڑی دیاں سٹاں چہلنیاں بونہہ اوکھیاں ہوندئین پر اس دی خوشی دی انتہا ہو گئی جدوں اس آں کو ہاڑی دی ہر سٹاں بچوں ایہہ آواز آونڑ لگی کہ”چل توں کسے دے کم آندیں پیا“۔ فِراوہ اس خوشی بچ ہور تیزی نال بدھڑاں شروع ہو گیا۔ چاچا شیرزمان سال بچ چار پنج واری اس کول آندا، اساں غور نال دیخدا تے اس دے اُردوں پرَدوں فالتو کہاہ تے جڑی بُوٹیاں پٹ کے سٹ چھوڑدا تاں جے اوہ ہور تاولا بڈا ہو کہنّے۔اسی طرحیاں کجھ اٹھ، داہ سالاں دا

Read More »

چُپ چپیتے ہندکو دی سُچی شاعری

سب توں پہلاں شکر خدا دا جس ایہہ طاقت دِتی حرفاں پہریاں سوچا ں دِتیاں نال اجازت دِتی ذہن وی اس دے سائے تلے سأ پیا کِہنے حالاں اُس دی خاص عنایت ہووے ہوونڑ خوب کمالاں پُہلاں اُتے پردے پائے خاص رعایت دِتی سب توں پہلاں شکر خدا جس ایہہ طاقت دِتی ایہجا سوہنڑا شاعر جیہڑا اللہ کولوں اظہار دی توفیق منگے تے فِر ایہہ کِنجو ہو ہکدے کہ انہاں دی چہول خالی رہوے۔ انہاں دیاں سوچاں پَکیاں نہ ہوون تے لفظاں بِچ چاشنی نہ ہووے۔ اللہ پاک دی توفیق نال ایہہ سچے تے سُچے شاعر ریاض طاہر اس مقام تے کھَلتے ہوئین جِتھوں سارے منظر انہاں دیاں پیراں تلے تاریاں پئے ماردِن تے اوہ انہاں دی حقیقت جس ویلے لفظاں بِچ بُنڑدین تے اوہ مالا پروندین جس دی سوہنڑئیی ہر خاص و عام آں تعریف کرنے تے مجبور کردی اے۔ چپ چپیتے ہک ایہجا شاہکار مجموعہ کلام اے جیہڑا چُپ چپیتیوں ہی راہ ڈک کِہندے تے قاری آں مجبور کردے کہ قاری اس دی حقیقت آں تسلیم کرے تے تاں اَگاں لنگنڑے دی راہ ٹہونڈے۔ایہہ مجموعہ کلام کجھ انجو مکالمہ کردے ایدھر اودھر نہ پھر سنگیا نہ بنڑ توں انجان پہلے ہی بُہوں مشکل بِچ اے سارا پاکستان آزادی وی کانڑی کیتی انہے ہوئے اصول نہ کوئی فرض فریضہ دِکھنڑاں نہ کوئی حق وصول چنگی پاسے کر کے فورا مندی کراں قبول پرلے پاسے شنکر جی دے ٹِہڈ بِچ ڈاہڈی سُول سوچ توں اپنے بارے تھوڑا اوہو چَہلے انسان پہلے ہی بُہوں مشکل بِچ اے سارا پاکستان ریاض طاہر دی چُپ چپیتے طنز و مزاح دا شاہکار اے۔ ٹُردیوں پھِردیوں لوئیاں دے لشکارے تے تازہ چہنگاں دے چُہلارے ایہجا احساس جگاندین کہ دل دا لہو کَہڈ کے لکھیاں ہوئیاں نظماں ضمیر تے ہتھوڑے ماردیان، پر زبان دی شائستگی تے مزاح دا انداز رُلاندا نیھ پر جگاندا ضرور اے۔ اوہ مسئلے مسائل جیہڑے ہر ویلے نال نال ٹردین تے گلہ شکوہ بنڑ کے مونہے دا ساد کوڑا کردین، چُپ چپیتے دے ذریعے ہک نواں رنگ سامنڑے آنڑدین۔تے ایہہ وی شاعر دا کمال اے کہ انہاں ایہہ وی دسنڑے دی کوشش کیتی اے کہ ہر معاشرتی برائی یا کمی کوتاہی اساں دی آپنڑی پیدا کیتی ہوئی اے اور اسی سارے اس دے ذمہ دار آں۔ ریاض طاہر آخدین۔ اللہ جانڑے کیہڑیاں حالاں ملک نی گڈی چلنی نہ کوئی سُر ناں ٹُرنا اس دا نہ ویلے سِر کھَلنی نہ اخلاق دا خانہ رکھیا نہ کردار دا آنہ وحشی ہوئیاں سوچاں یارو توبہ

Read More »

مکالماتی افسانہ سنجلیاں پچھے

تبریز: اوہ دیخو او! مرادا وی اتاں چڑھدا آندا نے پیا۔۔۔۔ شاہ جی: آوا! اس نائیاں کس دسیا او؟ رشید: پیرو نائی نہی جی۔۔،میرا پھپھیر اے جی۔۔ شاہ جی: ماہ پتے وے لالا! اسدی نسلاں دی گل نہی کیتی او، اسدیاں عادتاں دیخ کے آخیا اے۔ شمریز: پراں دفع کروس جی اساں۔ میں تے آخناں باہرلے دیخاں پر اس آں نہ دیخاں۔۔ رشید: کیوں او؟ تیری تلی تے کے تتا ترئیا س؟ تبریز: کے کھلنے آں لگیدے او،پرائے سرے توں؟ آنڑے دیوس یارا۔۔ اساں دا سنگی ایہی ہیوے نا اہ۔ رشید: تبریزیا! جنڑیا آلی گل کیتی آ۔۔ جنڑا لگیا وے۔کم جدو پھسدے تے اسی مرادے آں وازاں ماردے آں۔ پھولا: اوا! پراں ہٹاس او۔۔ کے ِپدی تے کے ِپدی دا شورہ۔ بڈا آیا اساں دے کم کڈنے آلا۔ تبریز: نہ او، کم تے آندے اساں دے، ساریاں خبراں ایہی تے سٹ دے۔ اس نال سُر رخنا اساں دی مجبوری تے ہیوے۔ شاہ جی: بس کرو او۔۔۔ خلطی ہو گئی اے میرے کولوں۔۔کج ہور گل کرو تے۔۔۔ہن مطلب اے کہ۔۔۔؟ رشید: اساں سارے آں پتا جے کیوں اسی نال رخنے آں۔ گرائیں دی گل اساں دسدے۔ اندرے دیاں کہانڑیاں وی کڈ آنڑدے۔ شمریز: میرے منہوں کج ہور نکل سی نے۔ اگاں۔۔۔۔ کم آندے۔۔ کھوتے دا سر کم آندے اے۔ زنانیاں آلی عادتاں آنس۔۔ کڑی رنگا جا نہ ہوے تے۔ تبریز: تئیں ہر ویلے تو اس کولوں پچھدے رہنا ویں گلاں۔ شمریز: کے پچھدا رہنا او میں تبریزیا؟ خرم: کڑیاں جاتکاں دیاں ساریاں گلان اِسی کولوں پتا لگدیان نا او شمریز! دائی ایہہ مرادا۔آہاہاہا پھولا: آوا!چپ کرو،ہُن۔ ایہہ آن پونچیا وے مرادا مرادا: پراؤ! مچ دور آن بیھندیو۔ سنتھے تکر تے میں ہکی ساہے بچ چڑھ آنا واں۔ پر ہِتھے سنجلیاں کول آندیو آندیو تے تریہے دمے کرینڑےپے جلدن۔بلے بلے اج تبریز ا وی آئے دا۔ تبریز: آؤ او! ماسیریا! لنگ آ ہتھے میرے کول۔ ُمرادا: پھولیا! تیری بے بے تے اج وی چھاؤنڑی آں نہی گئی تے میرا کم اج وی نہ ہویا سمجھو۔ مخے! توں آپ روز جلنے تے توں آپ کیوں اس کٹے نہی بن آنے ایں۔ پھولا: ویرا! بس دو دیہاڑیاں دی گل ایہہ، ہو جلسی تیرا کم۔ پرہا نہی ایں میرا توں۔ دو دن ہور۔ شاہ جی: کے بجھارتاں بجھاندیو او، ماہ تے ککھ سمجھ نہی لگدی پئی۔ مرادا: پیرو تسی دماغ شریف تے زور نہ پایو۔۔ اگے ہی بال اڈار بیٹھے ہو سارے سرے توں۔تساں دی سمجھاں بچ آنڑی وی نہی۔ شمریز: تداں دسیا کس وے

Read More »

مونڈھے تے لدے دے سوال

پَہابی دے فون سنڑماہ بہوں پریشان کر چوڑھیا ایہا ۔ جے تے میرا صاحب اج چھٹی تے نہ ہونداتے میں ہونڑ تانڑیں اس د ر ٹر پیندا ۔ پر اج دفتر دی ساری ذمہ واری میرے سرے تے و ے تے نالے اج30جون دا دیہاڑا اے ۔ اساں بینکاں آلے اسطے خاصا پہَا را جا ہوندا اے ۔ پَہا بی دا فون آپنڑیں جائی ۔ میں آپ انجو وی مختار دروں پریشان جا ایہاں ۔ پچھلے تَرَیھے مہینیاں توں اس دا مزاج بگڑے دا لگدا ایہا پیا، تے طبیعت بچ وی کوئی بڈی تبدیلی آئی دی دیخناں ا یہاں ۔ پَہابی سنڑ آخیاکہ آوَ تے مختار آں کُجھ سمجھاوَ ۔ کل یکم جولائی دی چھٹی وی اے تے دل کر دے کل اس کٹے آں بن ای چھوڑاں ۔ اس خیالے تو بعد فائلاں دیاں وازاں مانہہ آپے در کر کدہا ۔ دوئی واری جدوں پَہابی تے مختار دا خیال آیا تے راتی دے یاراں بجدے اے ۔ چپ چاپ دفتر بچ ای قُفتاں دی نماز پڑھ کے کہرے آں نکلیآں ۔ کل دی چھٹی مختار ناں گزارساں اگر میرے اللہ تے میری ٹبری آں منظور ہویاتے ۔ کہار پہچیاتے کہارے آلی موبائل دی بتی بال کے بوہا کھولیا ۔ دفتر بچ جنریٹر دی وجہ توں ماہ پتہ ہی نینھ لگدا کہ بجلی کدوں گئی، اے تے کدوں آئی اے ۔ بجلی دی کھیڈاں دا مانہہ صرف خالی آلے دیہاڑ ے تے ایتارے آں پتا لگد ا اے یا جدوں راتی آں کر ہے کہار مڑاں تے ۔ روٹی کھاندیو میں ا یہہ تے سوچ کیتی کہ ہنڑ ای ٹبری نے کنوں گل کڈکہناں ۔ کیوں جے چھٹی آلے دیہاڑے اہ نیک بخت جند کاں میرے بچے لا چھڑدی کہ کسی پا سے پھرنے آں جلاں ۔ یا جے میں آخ چھڑاں کے کسی پاسے جلنے سنگیاں نال یا کھلاتے فرانجو کر لاندی اے کہ جنجو اس دی کپی دی انگلی تے میں رتیاں مرچاں سٹ چھوڑیآن ۔ ’’ فرزانہ پہَابی بی دا فون آیا ایہا اج‘‘ میں ڈردیوں ڈردیوں بولیاں ۔ ’’ ہلا!کوں؟خیرتےایہی؟‘‘اہ سر ے آں چیڑے نال کسدی ہوئی بولی ۔ اسدا منہ انہیرے دی وجہ توں ماہ سہی ( نظر) نینھ آندا ا یہا پیا ۔ اس کر کے دلے دا ڈر آپنڑیاں جائی تے ہی ٹکا رہیا وے ۔ فرہمت کیتی تے بولیاں جے ’’ اوہ مختار دی طبیعت دا دسدی ایہے ۔ ٹھیک نینھ‘‘ ۔ مانہہ لگیا کہ ہن بجلی چمک سی ۔ ۔ ۔

Read More »

اورش دے افسانوی رنگ

سید ماجد شاہ دا افسانوی مجموعہ ”اورش“ ہتھ لگیا تے حیرت دے کئی رنگ آر چفیری ہو گئے۔ ایہہ حیرت اس وسطے وی ایہی کہ افسانیاں بچ سید ماجد شاہ دی لوڑ ٹہونڈ دا جان جوکھا کم متھے لگ گیا تے نالے حیرت اس وسطے وی ایہی کہ ہندکو زبان بچ ودھیا تے شاہکار افسانوی مجموعہ حقیقت بنڑ کے ہتھاں بِچ موجود ایہا۔ پڑھنا شروع کیتا تے،افسانیاں کولوں پہلے مفیدہ ماجد صاحبہ دا مضمون جیہڑا سید ماجد شاہ دے شخصی خاکے دے حوالے نال ہک معتبر حوالہ ایہا، اس دی چھانٹ پھٹک کیتی۔ میں پہلے وی سید ماجد شاہ صاحب دی جادوئی شخصیت توں بڑا متاثر ایہیاں پر جس ویلے مفیدہ صاحبہ دے ایہہ جملے پڑھے کہ ماجد شاہ اتنا سفاک تخلیق نگار اے کہ کتنے کتنے دیہڑے جاگ جاگ کے لکھدے، مانہہ سُنڑاندے تے فر کجھ عرصے بعد آپڑیں تخلیق آں ساڑچھوڑدے۔ لوک ایہہ جانڑ کے شاید ایہہ آخن کہ ماجد شاہ کتنا چہلا تخلیق نگار اے، ہک تے کتنا اوکھا ہوکے راتیاں جاگ جاگ کے لکھدے تے فر ساڑ وی سٹدے، پر میں ایہہ سمجھناں کہ ماجد شاہ دا ایہہ رویہ آپڑاں آپ تلاش کرڑیں دی شعوری کوشش ایہی، کدے اوہ آپڑیاں تحریراں توں مطمئن ہو جُلدے تے انہاں دی جادوئی شخصیت دے رنگ کنجوسامنڑے آندے۔ افسانے پڑھنے شروع کیتے تے ہک توں ہک شاہکار افسانہ ہتھ لگیا۔ موضوعات وی بکھرے،تے کہانی دی بُنت وی لاجواب۔ ہر موضوع تے قلم چانڑوں، ماجد شاہ کہانڑیں دے پلاٹ آں سامنڑے رخ کے، انصاف دے اوہ تقاضے پورے کیتے کہ مزہ آ گیا۔ جملیاں دا تسلسل تے الفاظ دا معیار، دیخڑیں سنڑنیں دے قابل اے۔جس طرح ہک جوہری ہیرا تراشڑوں،نکی توں نکی گلاں دا وی خیال رخدے تے کوئی کونا کھدرا ایہجا نینھ چھوڑدا جتھے نقص نظر آوے بالکل اسی طرحاں ماجد شاہ وی کہانڑی آں بنھ کے کھڑدِن تے انجام تک پہچڑوں قاری انہاں دے قلم دی طاقت دا مرید ہو جُلدے۔کہانڑی دے اندر وی ایہجے موڑ آندن جیہڑے حیرت دے چہپ بوہے کھول کے لوئی دے چُہلاریاں دا استقبال کردن۔ انہاں دا پہلا افسانہ”اکھیاں بِچ شیشے“ ہک بِہنواری کُڑی دی داستان اے،پر ماجد شاہ دے ایہہ جملے قاری آں حیران کرڑیں وسطے کافی نیں کہ”کُڑی اوہ پہیڑی ہوندی اے کہ جس آں ایہہ احساس ہووے کہ اوہ بہنواری اے۔ ایہجی کُڑی آں خشامدی توں خشامدی عاشق،پہانویں مر وی جُلے سوہنڑا نینھ کر ہکدا۔ ذرا اگے ٹُر کے فر آخدن”اس دے نالے والیاں، ساری دیہڑی،شیشیاں نال چمُٹیاں رہندیا ں ایہیاں،

Read More »

ہندکو شاعری دا مانڑ

زباناں سارئیاں ہی سوہنڑیاں تے مِٹھیاں ہوندیان تے آپنڑی ماء بولی تے اس دے بولنڑے والیاں دی جان ہوندی اے۔ کدے اس زباناں بِچ شعر وی آخے جُلن تے فر تے گَل ہی بَکھری ہوندی اے۔ شاعری ہر زبان دا سوہنڑا برتیوے تے ایہہ شاعری جدوں ہندکو بِچ ہووے اور اس بِچ نال ہزارے دا رنگ ہووے تے فِر تے اس بِچ اُچیاں ٹہاکیاں توں بگدیاں ندیاں دا شور، رنگ برنگے پھُلاں دی خشبو تے لِشکاں ماردے منظراں دے چُہلارے صاف دِسدین۔ اخترؔ زمان دی ہندکو شاعری وی ہزارہ دے ساریاں رنگاں نال پَہری ہوئی اے تے”دیوے تلے نہیرا“ شاید اس احساس دا ناں اے جیہڑاکول ہو کے وی نینھ دِسدا۔میں کتاب آں چنگی طرحاں کھنگالئیے تے مانہہ ہر وار ہک نواں شاعر ہک نوِیں گَل کردا نظر آئییے۔ ایہہ اس شاعر دی سوہنڑئیی اے کہ اس دا اظہار احساس دی اوہ لو جگاندے جیہڑی چوہاں پاسے نویں دنیا آباد کردی اے تے ایہہ احساس شاعر آں نہ مندیوں ہوئیوں وی مَنڑے تے مجبور کردَے۔ کتاب دا مُنڈ اللہ سوہنڑے دی صفتاں توں ہوئییے تے اس پاک ذات دیاں پیدا کیتیاں ہوئیاں جتنیاں چیزاں دا حوالہ دے کے اس اعلٰی ذات دی شان اخترؔ زمان بیان کیتی اے اوہ بُونہہ کَہٹ دیخنڑے بِچ آئی اے۔ اوہ آخدِن نہ تارے کوئی ٹہیری ٹال نہ مہینے نہ چِلے سال نہ دیخے اوہ قد بُت عقلاں نہ عزتاں نہ بُوتھی شکلاں نہ بنگلے نہ پہار کتاباں نہ حج روزے نفل نمازاں اوہ دیخے بس شے ہک خاص اُسدا ناں اے حق اخلاص سٹ دنیا دی لذت ساد کر ہر ویلے اس کو یاد اخترؔ زمان دی شاعری بِچ اوہ زور تے شونکار اے جِنجو اُچیاں ٹہاکیاں توں ٹہیندیاں آبشاراں دا پانڑی ہر لوہکی پہاری شیئی نال ٹکراندے ہوئیوں آپنڑا راہ آپ بنڑاندے تے واز کردے۔ ایہہ ا وہ بگدے دریاواں دی شاعری اے جیہڑی آپنڑا آپ منوانڑے دا پورا چَج رخدی اے۔ایہہ کلام پڑھدے ہوئیوں آپو آپ ہی اخترؔ زمان دا مرتبہ مقام تے انہاں دے قلم دا زور نظر آنڑا شروع ہوجُلدے۔انہاں دی شاعری دا رُعب ہکی پاسے تے انہاں دے بڈا شاعر ہونڑے دا اعلان اے تے دوئے پاسے اس دی سوہنڑئی آپے کولوں دور نیہہ ہوؤں دیندی۔قاری مُنڈو تو کہن کے آخر تک اخترؔ زمان دا بنڑ کے اگے ٹُردے تے نالے اس سفر دا مزہ کِہندا جُلدے۔ ویلے دی تہاڑا لوٹی آں سامنڑے آنڑنے والے شعر دیخو اج کوٹھے رئے نہ کہار اخترؔ ہُنڑ کُتھے سٹساں پہْار اخترؔ جتھے

Read More »

عقیدتاں دے پھُل

رب کائنات دی تخلیق انسان ساری مخلوقات توں بَدھ کے وے تے اس دا ایہہ مرتبہ تے مقام اللہ سوہنڑے دی حکمت دا راز اے۔ اللہ پاک جس ویلے فرشتیاں حکم دِتا کہ آدمؑ اگے سجدہ کرو تے حضرت انسان دی بڈیائیں اُتھوں ہی مَنی گئی ایہی۔ پرایہہ وی سچ اے کہ انسان ہمیشہ ہدایت دا محتاج رِئیا۔ ویلے دے نال نال اللہ پاک پیغمبراں دے وسیلے نال انسان دی ہدایت دا سامان کیتا۔ ساڈھے سوہنڑے پیغمبر حضرت محمد ﷺ وی اسی لڑی دے اوہ سُچے موتی نیں جنہاں قیامت تک دے انساناں دی ہدایت دا سرخیل بڑا کے پہیجا گیا۔ اس اللہ پاک دالکھ لکھ شکر ادا کرنے آں کہ اسی اس دے محبوب دے امتی اخوانڑیں دا حق رخنے آں۔ دنیا بِچ جتنے وی مسلمان نیں، انہاں اس گلاں تے مانڑ اے کہ اوہ نبی کریم حضرت محمد ﷺ دے امتی نیں۔ اس مانڑ دی واضح مثال حضور ﷺ دی سیرت دا بیان اے،جیہڑا ہک تحقیق دے مطابق دنیا دی ہر نِکی بڈی زبان بِچ موجود اے۔ ایہہ بیان عقیدت دا اوہ اظہار اے جیہڑا نبی اکرم ﷺ دی آمد توں پہلے وی ایہا تے قیامت تک مسلمان عقیدتاں دے پھُل چھانٹدے رَہسن۔ قاضی ناصرؔ بخت یار خان وی نبی اکرم ﷺ دی امت دا اوہ سپاہی اے جس دا دل عقیدت دے نور نال روشن اے۔ انہاں دے مجموعہ کلام”بالشِ غم“ تے ”چھِکے بِچ پھُل“وی اسی عقیدت دا اظہار ایہے۔ انہاں دے مجموعہ کلام بِچ ہمیشہ نعتِ رسولِ مقبول ﷺ دی تعداد روایت توں ہَٹ کے ہک توں زیادہ رِئی۔ ہُنڑ ایہہ عقیدت ہکی نویں رنگ بِچ سامڑیں آئی اے۔ ایہہ رنگ ہجرتِ مدینہ دا شاعرانہ اظہار اے جیہڑا مثنوی دی صورت بِچ اے۔ اس توں پہلے ہندکو مثنوی دا ہک بونھ ہی سوہنڑاں جیا مجموعہ کلام احمد حسین مجاہدصیب وی ”قینچی“دے نائیں نال شائع کروائیے،جیہڑا ہک لوک داستان آں سامڑیں آنڑنیں دی پہرپور کوشش اے۔ کدے ناصرؔ دی مثنوی دی گل کراں تے اس دا موضوع بالکل بَکھرا اے تے ایہہ دوئیے کوششاں ہندکو زبان دے ادبی قد کاٹھ بِچ بادھا کرڑیں دا وسیلہ نیں۔ ناصرؔ دی مثنوی دا آغاز ہی اکھیاں تاڑے لاچھوڑدے انہاں اللہ سوہنڑے دے نائیں توں مثنوی دا مُنڈھ بَدئیے تے نالے اظہارِ بیان دی توفیق منگی نیں۔ جدوں اللہ دے حضور توفیق دی درخواست ہووے اور توفیق وی اللہ پاک دے محبوب محمدِ مصطفٰی ﷺ دی مدح سرائی دی ہووے تے قبولیت یقینی ہو جُلدی اے۔ لہذا قاضی ناصرؔ بخت یار

Read More »

عبدالوحید بسملؔدی ہندکو شاعری

شاعری کسی وی زبان دا سب توں سوہنڑا تے ودھیا برتیوا اے۔ جس بچ لفظاں کج اس انداز بچ برتیا جُلدے جنجو موتیاں دی مالاپرونڑی ہووے۔ دنیا دی شاید ہی کوئی ایہجی زبان ہووے جس بچ شاعری دی اہمیت تے اچت مقام نہ ہووے۔ کدے انہاں زباناں دے نال نال گل ہندکو دی کراں تے ہندکو ماء بولی دے نال نال ہی اکھیاں دے سامنڑے ہزارے دی مٹی دے اوہ چہلارے وی سامنڑے آ جلدن جنہاں بچ رنگاں دی بہار وی ہیوے تے پانڑئیے دا شونکار وی، اسمانے نال گلاں کردیاں ہوئیاں چوٹیاں وی ہین تے ڈوہنگیاں کھائیاں تے کسیاں وی، پھلاں دیاں خشبوئیاں وی ہین تے فصلاں دے لشکارے وی۔ ہندکو شاعری تے خاص طور تے ہزارے دی ہندکو شاعری صرف لفظاں دی کھیڈ ہی نیھ بلکہ ایہہ تے پوری طرحیاں سوہنڑی مٹی دیاں رنگاں، ریتاں رواجاں تے خشبوئیاں نال گُدھی ہوئی اے۔ جدوں ریتاں رواجاں نال گدھی ہوئی اس شاعری دا تذکرہ ہوندے فر ہک ایہجے ہندکو شعری مجموعے دا ناں وی زباناں تے آپ و آپ ہی آجُلدے جیہڑا پوری طرح ساڈھی ثقافتی زندگی دا پیہال اے۔ ایہہ ناں “کچے ڈاہلے پیہنگاں “اے تے اس برتیوے آں برتنڑے والے سوہنڑے شاعر عبد الوحید بسملؔ اُن۔ عبدالوحید بسملؔدی مثال وی اس مقولے نالوں اے کہ اوہ آیا، اس دیخیا تے اس فتح کر چھوڑیا۔ کدے اس گلاں دی روشنی بِچ عبدالوحید بسملؔآں دیخاں تے کافی حد تک انہاں دی شخصیت اس آں سچ ثابت کردی اے۔ عبدالوحید بسملؔآں ہندکو لکھدیوں کوئی زیادہ مُدا نیھ ہویا پر انہاں نظم تے نثر دوہاں میداناں بِچ خوب جان ماری اے تے انہاں دیاں کوششاں نال ہک سوہنڑا جیا ہندکو مجموعہ کلام ”کچے ڈاہلے پیہنگاں“ سامنڑے کہن آندَے۔ عبدالوحید بسملؔدا مجموعہ کلام ”کچے ڈا ہلے پیہنگاں“ آں ورقہ ورقہ پرتتے جلو تے جتنا وی پڑھسو تے تساں ہر شعر تے ہر مصرعے بچ ہزارہ بولدا نظر آسی۔ اس آں پڑھ کے ہندکو جیہجی مِٹھی زبان دی بڈیائیں دا خوب احساس ہوندَے۔ اس بِچ ہندکو دے اوہ ٹھیٹھ لفظ سامنڑے آندن جیہڑے اس مٹی دی سوہنڑئیی نال جُڑے ہوئن۔ گرانواں بِچ بولے جُلنڑیں والے سُچے لفظ تے ساڈھے کناں توں اوہلے ہونڑے ولے اوہ لفظ جیہڑے ترقی دی دوڑ بِچ بونہہ سارے لوک پُہل پُہلا گئن، عبدالوحید بسملؔدی شاعری بِچ جائی جائی آپنڑے ہونڑے دا اعلان کردن تے انہاں لفظاں دی وجہ نال ہندکو ادب دی چہول پُہری ہوئی نظر آندی اے۔ عبدالوحید بسملؔدے ایہہ سُچے لفظ جدوں شاعری دا حصہ بنڑدن تے

Read More »

چھکے بچ پُھل دے موضوعات تے اصناف دے تجربے

ہندکو اوہ مِٹھی زبان اے جس دا ناں صدیاں تک مٹی دی تاثیراں نال جُڑیا رہیا۔ ساڈھا علاقہ ہندوستان دا حصہ رہئیے تے ہندوستان، ہندی تے میری زبان ہندکو دے ناں ہند اتوں شروع ہوندن اس کیتے اس دے پرانڑے ہونڑے یا اہم ہونڑے دی دلیل دینڑے دی لوڑ ای نیھ۔ ساڈھی ایہہ بدقسمتی رئیی اے کہ رسم الخط دیاں تبدیلیاں توں بعد ہک بڈی زبان ہونڑے دے باوجود اس آں تحریری شکل بِچ اتنے بڈے پیمانے تے نیھ آندا گیا کہ اس آں بولنڑے والا ہر آدمی اس آں لکھ پڑھ ہکے آ۔ اس دے باوجود شابا آوے انہاں ساریاں لوکاں جنہاں وسائل تے سرپرستی دے باوجود آپنڑی زبان بِچ ڈُب کے کم کیتا تے نظم تے نثر دوہاں میداناں بِچ آپنڑیاں تحریراں کتابی شکل بِچ آنڑدے رہئیے۔ ناصرؔ وی انہاں بڈیاں تے عظیم لوکاں دا پیروکار اے جس ہندکو دی اہمیت تے اس آں اگاں بدھانڑے بِچ کوششاں کیتیان تے انہاں ہی کوششاں تے نتیجے بِچ اج چھکے بچ پھل ساڈھے ہتھاں بچ اے۔ چھکے بچ پھل آخنڑوں تے ہک شعری مجموعے جس بچ ناصر آپنڑیاں شاعرانہ صلاحیتاں سامنڑے آندیان پر اس کتاب دے مطالعے توں بعد ایہہ صرف ہک شعری مجموعہ ہی نظر نیھ آندا بلکہ اس بچ ناصر دیاں انہاں کوششاں دا دخل وی اے جیہڑیاں زبان دی خدمت وسطے کیتیاں گئیان۔ ایہہ کوششاں ناصر دے انہاں شعری تجربیاں سامنڑے آنڑدیان جنہاں دے باعث ہندکو دیاں اوہ ساری اصناف جیہڑیاں کسے نہ کسے صورت بچ ساڈھے سامنڑے رہیان پر تحریری شکل بچ نہ آنڑے نال نہ صرف کہٹدیاں گئیاں بلکہ ایہہ وی امکان ایہا کہ انہاں دا خاتمہ ہی نہ ہو جلے۔ تے ناصر انہاں اصناف دی لوڑ ٹہونڈ کیتی، انہاں دے شعری اوزان تے بناوٹ دی پرچول کیتی، تے فر آپنڑے شاعرانہ رنگ بچ رنگ کے ساڈھے سامنڑے آندے۔ جس نال چھکے بچ پھل واقعی رنگ و رنگ پھلاں دا گلدستہ نظر آندے۔ ناصر دی شاعری بنیادی طور تے سنجیدہ تے مزاحیہ رنگ بچ رنگی ہوئی اے، تے ایہہ دوئیے رنگ آپنڑی آپنڑی جائی بڑی اہمیت رخدین۔ ناصر انہاں دوہاں انداز آں بڑی مہارت نال برتئیے، تے ہک منے پر منے دے شاعر دی حیثیت نال ساڈھے سامنڑے آئییے۔ ناصر آپنڑی شاعری دا مُنڈھ اللہ سوہنڑے دے نائیں نال بدئییے تے اس بِچ وی آغاز غیر منقوط یعنی نخطے توں بغیر حمدیہ کلام لکھ کے آپنڑی مہارت دا ثبوت پیش کیتے۔ بغیر نخطے توں لکھی ہوئی حمد دا ہک بند پیش خدمت اے۔ محکوم ہوا

Read More »

پروفیسر صوفی عبدالرشید: شخصیت تے فن

پروفیسر صوفی عبدالرشید ۱۷ جون۱۹۳۶ ء آں ہری پور دے گراں سکندر پور بچ جمے۔ انہاں والد دا ناں مولوی عبدالرحمان ایہا۔ اسلامیہ رحمانیہ توں ابتدائی تعلیم حاصل کیتی تے فر ہائی سکول توں میٹرک دا پاس کیتا نے۔ گورنمنٹ ڈگری کالج ایبٹ آباد بچ ایف اے اسطے داخلہ کدا نے تے اتھے ہی ہاسٹل بچ رہنڑا شروع کیتانے۔ فر اتھوں بی اے کر کے نکلے۔ اس کالج دے قیام بچ انھاں دے ادبی ذوق خاصی نشوونما پائی۔ صوفی صاحب اس زمانے آں جدوں وی یاد کردے ہوندے تے انہاں دی اکھیاں چمک اٹھدیاں ا یہاں۔ نالے ہسدیوں ہسدیوں، آپنٹریں اس ویلے دے قصے کر دے اے۔ گورنمنٹ کالج ایبٹ آبادبچ اہ سٹوڈنٹ یونین دے عہدے دار تے اے ایہی نالے بزم ادب دے سیکریٹری وی رہن۔ گورنمنٹ کالج دے سالانہ رسالے ”کاغان“ ۵۵۔۱۹۵۴ ءدا طالب علم مدیر دا اعزاز وی انہاں کول اے۔ اس گلاں توں کون انکار کر سی کہ اس زمانے بچ ایبٹ آباد دا ادبی ماحول دا جواب نہی۔ اس ویلے کئی ادبی تنظیماں کم پیا کر دیاں ایہاں، پر چند ہک ایجی ہستیاں وی ایبٹ آباد بچ موجود ایہاں کہ انہاں ذات بڈیاں بڈیاں انجمناں تے پھاری ایہاں مثلاًسید بشیر حیدر کنول، پروفیسر صغیر احمدجان اور پروفیسر شوکت واسطی۔جنہاں کولوں صوفی صاحب نے اکتساب فیض کیتا اے۔شاعری تے نثر لخنی سکھی تے ادبی ذوق آں پروان چڑھایا نے۔ بی اے توں بعد صوفی عبدالرشید ہناں سنٹر بی۔ ٹی دا امتحان پاس کیتا تے محکمہ تعلیم بچ بھرتی ہو گئے۔ اس توں بعد۱۹۶۸ ء بچ ایم اے اردو کیتا تے اردو دے پروفیسر لگ گئے۔ فر ساری عمر اسی شعبہ نال جڑے رہے تے ترقی کر دے کر دے ایسوسی ایٹ پروفیسر بنٹرے۔ نالے مختلف کالجاں بچ پرنسپل،قائمقام پرنسپل تے صدر شعبہ وی رہئے۔ انہاں دے معاصرین بچ کئی بڑے بڑے ناں شامل ہن۔ جنہاں بچ پرواز تربیلوی،آصف ثاقب، پروفیسر یحییٰ خالد، پروفیسر مرتضیٰ سید، اختر بے خود مراد آبادی،حیدر زمان حیدر،سلطان سکون،پروفیسر فرید، ریاض ساغرتے ڈاکٹر ارشاد شاکر اعوان، پروفیسر صادق زاہد، محبوب الہی عطا، ڈاکٹر سفیان صفی،فضل اکبر کمال دے ناں کسی وی تعارف دے محتاج نہی۔ صوفی عبدالرشید دے مراسم قوی سطح دے شعرا تے اد بانال وی اے مثلاًڈاکٹر سید عبداللہ،احمد ندیم قاسمی، جابر علی سید، رئیس امروہوی،ڈاکٹر ممتاز منگلوری، بابائے ہندکو زبان ضیا الدین وغیرہ دے ناں خاصے اہم ہن۔ صوفی عبدالرشید آپنڑے عہد دی بہوں جاذب تے سوہنڑی شخصیت ایہی۔ جیہڑاہک واری ملد ا ایہاتے گرویدہ ہو جلد اایہا۔ اہ

Read More »