چھکے بچ پُھل دے موضوعات تے اصناف دے تجربے

ہندکو اوہ مِٹھی زبان اے جس دا ناں صدیاں تک مٹی دی تاثیراں نال جُڑیا رہیا۔ ساڈھا علاقہ ہندوستان دا حصہ رہئیے تے ہندوستان، ہندی تے میری زبان ہندکو دے ناں ہند اتوں شروع ہوندن اس کیتے اس دے پرانڑے ہونڑے یا اہم ہونڑے دی دلیل دینڑے دی لوڑ ای نیھ۔ ساڈھی ایہہ بدقسمتی رئیی اے کہ رسم الخط دیاں تبدیلیاں توں بعد ہک بڈی زبان ہونڑے دے باوجود اس آں تحریری شکل بِچ اتنے بڈے پیمانے تے نیھ آندا گیا کہ اس آں بولنڑے والا ہر آدمی اس آں لکھ پڑھ ہکے آ۔ اس دے باوجود شابا آوے انہاں ساریاں لوکاں جنہاں وسائل تے سرپرستی دے باوجود آپنڑی زبان بِچ ڈُب کے کم کیتا تے نظم تے نثر دوہاں میداناں بِچ آپنڑیاں تحریراں کتابی شکل بِچ آنڑدے رہئیے۔ ناصرؔ وی انہاں بڈیاں تے عظیم لوکاں دا پیروکار اے جس ہندکو دی اہمیت تے اس آں اگاں بدھانڑے بِچ کوششاں کیتیان تے انہاں ہی کوششاں تے نتیجے بِچ اج چھکے بچ پھل ساڈھے ہتھاں بچ اے۔
چھکے بچ پھل آخنڑوں تے ہک شعری مجموعے جس بچ ناصر آپنڑیاں شاعرانہ صلاحیتاں سامنڑے آندیان پر اس کتاب دے مطالعے توں بعد ایہہ صرف ہک شعری مجموعہ ہی نظر نیھ آندا بلکہ اس بچ ناصر دیاں انہاں کوششاں دا دخل وی اے جیہڑیاں زبان دی خدمت وسطے کیتیاں گئیان۔ ایہہ کوششاں ناصر دے انہاں شعری تجربیاں سامنڑے آنڑدیان جنہاں دے باعث ہندکو دیاں اوہ ساری اصناف جیہڑیاں کسے نہ کسے صورت بچ ساڈھے سامنڑے رہیان پر تحریری شکل بچ نہ آنڑے نال نہ صرف کہٹدیاں گئیاں بلکہ ایہہ وی امکان ایہا کہ انہاں دا خاتمہ ہی نہ ہو جلے۔ تے ناصر انہاں اصناف دی لوڑ ٹہونڈ کیتی، انہاں دے شعری اوزان تے بناوٹ دی پرچول کیتی، تے فر آپنڑے شاعرانہ رنگ بچ رنگ کے ساڈھے سامنڑے آندے۔ جس نال چھکے بچ پھل واقعی رنگ و رنگ پھلاں دا گلدستہ نظر آندے۔

ناصر دی شاعری بنیادی طور تے سنجیدہ تے مزاحیہ رنگ بچ رنگی ہوئی اے، تے ایہہ دوئیے رنگ آپنڑی آپنڑی جائی بڑی اہمیت رخدین۔ ناصر انہاں دوہاں انداز آں بڑی مہارت نال برتئیے، تے ہک منے پر منے دے شاعر دی حیثیت نال ساڈھے سامنڑے آئییے۔
ناصر آپنڑی شاعری دا مُنڈھ اللہ سوہنڑے دے نائیں نال بدئییے تے اس بِچ وی آغاز غیر منقوط یعنی نخطے توں بغیر حمدیہ کلام لکھ کے آپنڑی مہارت دا ثبوت پیش کیتے۔ بغیر نخطے توں لکھی ہوئی حمد دا ہک بند پیش خدمت اے۔
محکوم ہوا اس حاکم دی ہر ساہ اے گدا اس حاکم دی
کل رحم کرم ہک اللہ دا ہر کہار عطا اس حاکم دی
اللہ اللہ ھو اللہ لا الہ الا اللہ
اسے طرحاں نعتیہ شاعری بِچ وی نعتیہ ثلاثیاں، نعتیہ رباعی تے نعتیہ قوالی موجود اے جیہڑے اصناف دے تجربے آں سامنڑے آنڑدی اے۔ ناصر دیاں نعتیہ ثلاثیاں دا نمونہ دیخو
آمنہ دے لال آئے نیں چار پاسے شور مچ گیا صاحبِ جمال آئے نیں
کہن کے اوہ قرآن آئے نیں دل پیا تہمال ماردا ہادیئِ جہان آئے نیں
حمد تے نعت توں بعد نظم کربل بچ قربانی دی صورت آلِ نبیؐ تے اس طرح سلام آخدین
توں سادیں سورج انگلی دی اوٹاں تے چھپانڑاں بونہہ اوکھے
حق منیا کر، حق بول پیوے، تے پلہ پانڑاں بونہہ اوکھے
اس کربل دے میدانے بچ، ایہہ آل نبیؐ دی دَسدی اے
حق سچ تے تڑنگ ہوجاؤ تے، حق سچ آں ہرانڑاں بونہہ اوکھے
ناصر چھکے دیاں پھلاں بچ جنجو جنجو بادھا کردین تے شاعری دے نال نال اصناف دے تجربے پیش کردن جنہاں بچ انگریزی صنف سائینٹ، ترائیلے، کافی تے منقبت صوفیانہ رنگ بچ رنگ کے پیش کردن، تے انہاں دے نال ہی ہندکو سنجیدہ غزلاں دا آغاز ہو جُلدے۔ ناصر دیاں سنجیدہ غزلیات دے موضوعات تے اوہ ہی ہین جیہڑے ساڈھیاں شاعراں ہندکو تے اردو غزلیات بچ برتے پر ناصر اتھے وی ٹھیٹھ ہندکو لفظاں آں برت کے آپنڑی زبان دا حق ادا کردے ہوئے نظر آندن، انہاں دیاں غزلاں بِچ دلی کیفیات دا ظاہری چیزاں نال بھرپور موازنہ نظر آندے تے ایہہ موضوعات عام ہونڑے دے باوجود ناصر دی فنی مہارت آں سامنڑے آنڑدن، ناصر غزلیہ اشعار بچ آخدن
غماں دا پہار کے پُچھنیں، پُہساڑا اے پُہساڑے تے
خوشی دے نال چایا دَے، اَساں دکھ دے کنہاڑے تے
جدائی بچ تری اکھیاں، سنٹر اتھروں رات پہر ڈوہلے
تو سیجل دیخ کہن آکے، سرہانڑے دے اُچھاڑے تے
ہک ہور غزلاں بِچ ایہہ موازنہ کج انجو اے
نکھیڑا ساڈھا کیتا نیں، تے فِر جینڑیں عذابے دا
کہ میں مَیرے دی تتلی دا، توں کہلا پھُل غلابے دا
ہکی دوُئے دی کوئی گل ، جے سمجھنڑ وی تے کے سمجھنڑ
کہ ہک عالم اے عشقے دا، دُوا ملاں محرابے دا
غزلیات توں بعد ہندکو روایتی صنف چاربیتے بط ناصر دا سنجیدہ رنگ ہک ناصح دی حیثیت نال سامنڑے آندے، جتھے ہندکو شاعری دی روایت آں ناصر اسلامی روایت نال جوڑ چھوڑئیے تے تِہیاں دے حق واسطے آپنڑی آواز اچت کیتی اے،
سُنڑ مرے شاگردا، ایھ حق تِہیاں دا کھانڑاں
بُونہہ اوکھا اے پچانڑاں، ایھ نکلے دانڑا دانڑاں
ایہہ حکم اے قرآنی، تُوں من وا میریا جانی نیتاں گئی آ مسلمانی
ہگرا حصہ پہنڑاں دا، دوہرا اے پراء وان دا اٹھواں حصہ ماواں دا
کے سچے آں چھپانڑاں، کے پہنڑاں واں تھکانڑاں کیوں رووے فر تہانڑاں؟
اے حق تِہیاں دا کھانڑاں،بونہہ اوکھا اے پچانڑاں
سُنڑ مرے شاگردا، ایھ حق تِہیاں دا کھانڑاں
ناصر سنجیدہ شاعری بچ جائی جائی عشق و محبت دے جذبات دے نال نال طرحاں طرحاں دے مسائل آں وی سامنڑے آندے تے نالے ہندکو شاعری دی چہول ہندکو اصناف نال وی پہری اے۔ ناصر اس حوالے نال حمد، نعت، منقبت، قوالی، ثلاثی، رباعی، غزل، نظم تے قطعات توں علاوہ جنہاں اصناف بچ آپنڑی مہارت پیش کیتی اے انہاں بچ قینچی، دوہا، دوہی، دوہڑے، ترائیلے، سائینٹ، نظمانے، کھانڑ، تسبیحاں (جیہڑیاں خاص ناصر دی آپنڑی ایجاد اے)، تربھنگی ماترائی، مکرنی، چھبے، کنڈلیا، بارہ ماسہ، بولیاں، چوبولے، چوبندے، کبت،ترکے، ٹھیٹھنڑاں، ٹپہ، جھولنے، سہیلا، انمل۔ بروے، مائیے تے جگنی شامل اُن۔ ایہہ ساریاں اصناف جنہاں دے ناں گِنڑ کے ہی ناصر دی محنت تے کوششاں دی داد دینڑی بیندی اے، ہندکو بِچ کسے نہ کسے حوالے بِچ موجود ایہے، زاری، کبت، ٹپہ، مائیا،جگنی، چاربیتہ وغیرہ تے ہندکو بِچ عام ملدے ایہے پر ناصر جس ویلے انہاں دے اوزان دی پرچول کیتی تے اس دا کم بدھدا رہیا تے اوہ ہندکو توں ہوندا ہویا ہندی تک جُل پہچیا جتھے ساڈھا ایہہ گمشدہ اثاثہ آپنڑیاں ناواں نال موجود ایہا تے ناصر ہر صنف آں شاعری بچ پرونڑے دی کوشش کیتی، عین ممکن ایہا کہ ناصر دیاں انہاں تجربیاں نال اس دے شاعرانہ معیار تے فرق پیوے آ پر شابا آوے ناصر آں اس انہاں اصناف آں اتنہ مہارت نال برتئیے کہ اساں باقی ساریاں لکھاریاں وسطے ہک نویں راہ کھول چھوڑی اے، ناصر ہر صنف تے کم از کم ترے چیزاں آپنڑی کتاب بچ شامل کیتیان تاکہ ہندگو دی ترقی دیاں راہواں کھلن۔ ناصر انہاں اصناف بِچ سنجیدہ شاعری دے نال نال مزاحیہ شاعری آں وی پیش کیتے۔
ناصر آں اسی ہک ہچھے مزاح نگار دی حیثیت نال سینڑنے آں تے کدے اس دی مزاحیہ شاعری دے چند نمونے پیش نہ کراں تے ایہہ اس نال زیادتی دے برابر ہوسی، ناصر دیاں تسبیحاں بجڑی رناں دی فریاد تے اتھرے جنڑے دا جواب ہر ہکی دی زبان تے ہیوے تے میں ناصر دی ہک ہور نظم پڑھنگ دا ہک بند پیش کرناں جس بچ ناصر تھومے والے واقعے آں نظم بچ آنڑ کے ہمیشہ وسطے زندہ کر چھوڑئیے۔ نظم پڑھنگ بچ ناصر آخدے
کرکے رشتہ بِڈی پیہنڑُو، نِکی آں نال کھَڑیا کُڑماں دا کَہر بہَرجے، ڈِٹھا نکی دا دل سَڑیا
بَڈی گل چلائی جاتک،آہرے بہرے والے نِکی گل پَڑچھّی، نالے کہار سدھارے والے
نِکّا آپنڑاں ہورتے ٹھیک اے راتی چرکا آندے چوُنڈی ہک نسوار وی پاندے نالے تھُوم وی کھاندے
پَہنڑو میں تے سچی آخاں ایہجا سوہنڑا جاتک بَخّت ہووے وقت ہو وے تاں ہی کِرے تھاندے
اس توں بعد دی ساری داستان ناصر دے مونہے توں ہی چنگی لگدی اے۔ ناصر آپنڑی مزاحیہ شاعری بچ مزاح تے طنز آں نال نال پیش کیتے تاکہ معاشرے دی اصلاح وی ہو ہکے تے اساں آپنڑیاں خامیاں وی نظر آون۔ہک ہور طویل نظم نواں شہر بزار جس دے صرف تھوڑے جے بند ناصر اس کتاب دی زینت بنڑھائن، اس داہک بند پیش خدمت اے
آ تداں سیل کراواں یار تے دسئییں نواں شہر بزار
داہ ہوٹل نیں چاہ بنڑاندے پہلی پتی فر بنڑکاندے
تہو کے اتوں چینی پاندے تھوڑا جا فر ددھ سنگاندے
چھکنڑیں توں بغیر ہی پاندے نکی پیالی بچ پلاندے
ایہہ وی ڈاھڈا الو لاندے داہ روپیاں بچ بورڈ کھڈاندے
آ تداں سیل کراواں یار تے دسئییں نواں شہر بزار
ناصر دیاں نظماں حقیقی واقعات نال عبارت ان، انہاں دی ہک نظم جیہڑی جنازے دی حاضری دے حوالے نال ایہہ اس بچ نواں شہر دیاں ساریاں قوماں دے اوصاف ناصر پیش کیتین تے مزے دی گل ایہہ وے کہ کوئی وی ایہجا شخص نیھ جیہڑا ایہہ آخے کہ ناصر مبالغہ آرائی نال کم کہدے یا صرف مزاح دی حد تک ٹھیک اے، جنازے دی حاضری دا طنزیہ تے مزاحیہ انداز دیخو
ناصرؔ بڈے نکے ٹَبر بدھے لگے جاندے نیں ڈولی یا جنازہ ہووے، نواں شہری آندے نیں
لمے لمے صوفی صوفی، ڈُبے کُنج کے آندے نیں بَنّی اُتے آکے چوہاں پاسے نظر پاندے نیں
کدے انہاں ریڑھی یا کوئی تھَہڑے ولّا نظر آوے اُس آں دو سنڑاندے نیں، لَتان مُکے لاندے نیں
ڈھاڈے دے چھنڈ ورے نیں باقی سب چُھڑا ندے نیں خاص جنازے ڈولی بچ تماشا ہک دساندے نیں
بجھ میری بُجھارت رولا کِڑے جنڑے پاندے نیں محلہ محمدزئی والے حاضری انجو لاندے نیں
ناصر دے موضوعات تے اصناف دا پورا احاطہ کراں تے گل بونہہ لمی ہو جُلسی اس کیتے اصناف بِچوں صرف ہندکو کنڈلیا تے کبت پیش کر کے گلاں ختم کرساں، کنڈلیا بِچ ناصر آخدے
فزری ڈٹھا جاگ کے بیڑے بچ اے گاہ
بابے دتی گَہل تے، ماسی ڈکیا ساہ
مچیا ایہجا شور، محلہ آیا دوڑ کے
ہر ہک آیا کہار، اَنٹا بچہ چھوڑ کے
جمع ہوئی جنج، لالے کیتا فیر وی
نسے سارے لوک، سر تے رخ کے پیر وی
تے کبت بِچ ناصر ہکی بیمار جنڑے دا حال بیان کرد ے جس دی تفصیل تساں انہاں اشعار بِچ پتہ چل جُلسی۔ ناصر آخدے
ہک جنڑا آیا دوڑ کے، مونہہ ہوزرے درموڑکے، ڈبہ پینچہ جوڑ کے، ہک وار کرے اوچھَر
فر چَلدی جے مشین اے، پٹہ لاندی اوہ میگزین اے، چرین پرین پرین اے، ہو یا غر غر غر غر
نکلے ہاسے تے کھچکارے جُتھ جڑ کے قہقے مارے، اس بندے سنٹرے سارے، اسی سارے گئے ڈر
اٹھے ساہ تُرٹیا دا، جے ہماتر بندہ کُٹیا دا، بس اندر گجھی چٹیا دا پولا پولا گیا کَہر
ناصر دی شاعری تے بونہہ کُج لکھیا جُل ہکدے پر میں ہنڑ تانڑوں کوشش کیتی اے کہ آپنڑیاں گلاں کہٹ تے ناصر دی شاعری زیادہ پیش کراں تاکہ تسی چھکے بچ پھل دی خشبوئی دا مزہ چکھ ہکو۔ ایہہ شعری مجموعہ ہندکو ادب بچ ہک بونہہ ہی اہم اضافے جیہڑا ہندکو لکھاریاں دی رہنمائی دا باعث بنڑسی تے چھکے بچ پھلاں دی تعداد بدھدی رہسی جیہڑی آپنڑیاں رنگاں نال ساڈھیاں اکھیاں بچ لوئیاں پہردی رہسی تے انہاں پھلاں دی خشبو ہمیشہ اساں تازگی دا احساس دلاندی رہسی۔ اساں ناصر تے مانڑ اے کہ اس ہندکو ادب بچ نویں امکانات پیدا کیتین تے میری ایہہ دعا اے کہ ناصر اسے طرحاں لکھدا رہوے تے ساڈھی چہول پھلاں نال پہردا رہوے۔

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *