عقیدتاں دے پھُل

رب کائنات دی تخلیق انسان ساری مخلوقات توں بَدھ کے وے تے اس دا ایہہ مرتبہ تے مقام اللہ سوہنڑے دی حکمت دا راز اے۔ اللہ پاک جس ویلے فرشتیاں حکم دِتا کہ آدمؑ اگے سجدہ کرو تے حضرت انسان دی بڈیائیں اُتھوں ہی مَنی گئی ایہی۔ پرایہہ وی سچ اے کہ انسان ہمیشہ ہدایت دا محتاج رِئیا۔ ویلے دے نال نال اللہ پاک پیغمبراں دے وسیلے نال انسان دی ہدایت دا سامان کیتا۔ ساڈھے سوہنڑے پیغمبر حضرت محمد ﷺ وی اسی لڑی دے اوہ سُچے موتی نیں جنہاں قیامت تک دے انساناں دی ہدایت دا سرخیل بڑا کے پہیجا گیا۔ اس اللہ پاک دالکھ لکھ شکر ادا کرنے آں کہ اسی اس دے محبوب دے امتی اخوانڑیں دا حق رخنے آں۔ دنیا بِچ جتنے وی مسلمان نیں، انہاں اس گلاں تے مانڑ اے کہ اوہ نبی کریم حضرت محمد ﷺ دے امتی نیں۔ اس مانڑ دی واضح مثال حضور ﷺ دی سیرت دا بیان اے،جیہڑا ہک تحقیق دے مطابق دنیا دی ہر نِکی بڈی زبان بِچ موجود اے۔ ایہہ بیان عقیدت دا اوہ اظہار اے جیہڑا نبی اکرم ﷺ دی آمد توں پہلے وی ایہا تے قیامت تک مسلمان عقیدتاں دے پھُل چھانٹدے رَہسن۔
قاضی ناصرؔ بخت یار خان وی نبی اکرم ﷺ دی امت دا اوہ سپاہی اے جس دا دل عقیدت دے نور نال روشن اے۔ انہاں دے مجموعہ کلام”بالشِ غم“ تے ”چھِکے بِچ پھُل“وی اسی عقیدت دا اظہار ایہے۔ انہاں دے مجموعہ کلام بِچ ہمیشہ نعتِ رسولِ مقبول ﷺ دی تعداد روایت توں ہَٹ کے ہک توں زیادہ رِئی۔ ہُنڑ ایہہ عقیدت ہکی نویں رنگ بِچ سامڑیں آئی اے۔ ایہہ رنگ ہجرتِ مدینہ دا شاعرانہ اظہار اے جیہڑا مثنوی دی صورت بِچ اے۔ اس توں پہلے ہندکو مثنوی دا ہک بونھ ہی سوہنڑاں جیا مجموعہ کلام احمد حسین مجاہدصیب وی ”قینچی“دے نائیں نال شائع کروائیے،جیہڑا ہک لوک داستان آں سامڑیں آنڑنیں دی پہرپور کوشش اے۔ کدے ناصرؔ دی مثنوی دی گل کراں تے اس دا موضوع بالکل بَکھرا اے تے ایہہ دوئیے کوششاں ہندکو زبان دے ادبی قد کاٹھ بِچ بادھا کرڑیں دا وسیلہ نیں۔
ناصرؔ دی مثنوی دا آغاز ہی اکھیاں تاڑے لاچھوڑدے انہاں اللہ سوہنڑے دے نائیں توں مثنوی دا مُنڈھ بَدئیے تے نالے اظہارِ بیان دی توفیق منگی نیں۔ جدوں اللہ دے حضور توفیق دی درخواست ہووے اور توفیق وی اللہ پاک دے محبوب محمدِ مصطفٰی ﷺ دی مدح سرائی دی ہووے تے قبولیت یقینی ہو جُلدی اے۔ لہذا قاضی ناصرؔ بخت یار خان دا مجموعہ کلام وی اسی قبولیت دا ثبوت اے۔اوہ مُنڈھ بنڑوں اللہ دے حضور درخواست کردِن کہ:۔
شروع نام اللہ دے رحمن دے
رحیم اُس خدا سب دے سلطان دے
نکھند آں میں کیہتر گنہگار وی
توں ایں نیچھ بہتر تو غفّار وی
مدینے دی ہجرت تے شعر ہو جلنْڑ
نہ ہتھ پیر میرے خدایا پُہلنڑ
مدینے دی ہجرت دے شعر آخڑوں ناصرؔ جس عاجزی تے انکساری نال کم کِہدے اس دی مثال نینھ مِلدی۔ انہاں اُتے تلے اس طرح شعر آخے نیں کہ عقیدتاں دی لڑی پروئی ہوئی نظر آندی اے۔ نِکے توں نِکا واقعہ وی زبان و بیان دی سوہنڑئی دا چج سامڑیں آنڑدَے۔انہاں ہر گَلاں اس انداز نال کیتا اے کہ جِنجو کوئی منظر اکھیاں اگے پھِردا ہووے تے اوہ اس آں دیخ سُنڑ کے انہاں تک پہنچاندے ہوون جِنہاں دیاں اکھیاں توں اوہ منظر اوہلے ہووے۔ فِر وی ناصرؔ دے بیان آں پڑھ کو انہاں وی اِنجو لگدَے جِنجو اوہ آپ وی اسے منظر دا حصہ نیں تے سب کجھ انہاں دے سامڑیں پیا ہوندَے۔ ناصرؔ دے بیان دی ایہہ طاقت انہاں دے ادبی قد کاٹھ آں وی ثابت کردی اے تے اظہارِ بیان دی تازگی تے حسن آں وی نمایاں کردی اے۔ مکہ توں ہجرت کرڑیں ویلے دا واقعہ ناصرؔ کجھ اِنجو بیان کردن:۔
فر او رات ہوئی انہیرا ہویا
تے ویلا وی چِرکا پچھیرا ہویا
نبیؐ جی علیؓ اونڑاں فر ٹاکیا
بلا کے کھٹاں کول ایہہ آخیا
تو سُنڑ یار پیارے نگینے علیؓ
میں اج راتی جُلساں مدینے علیؓ
تے مَنجے تے میرے پَراء لیٹسیں
او سوہنڑیں علی مرتضیٰؓ لیٹسیں
امانت وی دیسیں ہر ہک موڑ کے
جُلئیں رب دی آساں تے میں چھوڑ کے
ہجرتِ مدینہ دا سفر ہووے تے قاری ہک ہک منظر آں عقیدت دی ترکڑی بِچ تولدے تے ہولے ہولے اگے بدھدَے تاں کہ او لکھاری دی دِتی ہوئی معلومات توں فیدہ وی چاوے تے تاریخ دے انہاں ورقیاں دلے دی تختی تے وی چاہڑے۔ایہجے رنگ بِچ کدے ٹھیٹھ ہندکو دا تڑکا وی لگ جُلے تے لکھاری تے قاری دے درمیان پکا رشتہ بنڑ جُلدَے۔ اتھے سکھڑیں سکھانڑیں دا عمل وی ہوندَے تے زبان دی خدمت وی ہوندی اے۔ ناصرؔ وی قاری وسطے ٹھیٹھ ہندکو لفظاں دا سرمایہ اس کتاب دے ہر ہر صفحے تے چھانٹیا ہوئیے۔ انہاں نساپوں ایہہ کم کیتے یا جانڑ بُجھ کے،دوآں صورتاں بِچ اس کوشش نال ہندکو دے ٹھیٹھ الفاظ دا ہک ذخیرہ جمع ہو گئیے۔ ایہہ الفاظ قاری آں فیدہ وی دیندین تے سوہنڑے برتیوے دی وجہ نال اس دے مطالعے دا چسکا وی بدھاندِن۔ ناصرؔ دے الفاظ دے برتیوے وسطے شعراں دا ثبوت وی ضروری اے تاں جے پڑھنے والے سارے کلام دی اس حوالے نال وی چھانڑپھٹک کرَن۔
سِروں بند ہوئیاں جے پہیتھاں اُتھے
چپیڑی گیاں جدوں چہیتھاں اتھے
ببوئے بُنڑیں تانڑی فِر غار تے
نہ پیوے نظر سوہنڑے سرکار تے
دِتے انٹڑے باھر کلبوتری
جی جالے دے بشکار کلبوتری
پُہلیکھا دِتا دوآں کفّار آں
حیواناں نے جہلاں دے سردار آں
اوہ ہلکان ہوئے دے دوڑنڑ اُتھے
تے جائی کجائی تے لوڑنڑ اُتھے
ناصر دے کلام دی سوہنڑئیی انہاں دیاں دتیاں ہوئیا ں تشبیہاں تے استعاریاں دی وجہ نال وی نکھر کے سامڑیں آندی اے۔ تاریخ دی کوئی گل کتھ ہووے تے افسانوی انداز تے تشبیہات دا استعمال بونھ ہی کَہٹ ہوندَے۔ پر ناصرؔ زبان و بیان آں بنڑا تنڑاں کے پیش کیتے تے قاری وسطے اتنے جاندار مصرعے تے اشعار پیش کیتین جیہڑے کل کلاں ہندکوضرب الامثال دی شکل بِچ پیش کیتے جُلسن۔ ناصرؔ دی منظر نگاری انہاں دے کلام آں سوہنڑاں تے ودھیا بڑھاندی اے۔انہاں دے کلام توں ہک مثال پیش کرناں:۔
او ریت ایہی کہ جنجو تے کھنڈ پئی دی
کلیجے تے راتی دی ٹھنڈ پئی دی
چُمے ریت پیراں تے مُچیاں دیوے
وچھوڑے آں سمجھی دی سچیاں دیوے
تریڑ ائی او ٹھنڈی ہواواں دے بِچ
او کھِلری دی پیراں تے راہواں دے بِچ
تریڑ ائی کہ ٹھنڈے ترونکے آہسے
ہوا دے اُتوں ٹھنڈے چہونکے آہسے
کلام ناصرؔ بخت یار خان دا ہووے تے اس بِچ تحقیق دی گل نہ ہووے ایہہ ہو ہی نینھ ہَکدا۔ انہاں عقیدت دے پھُل چھانڑنیوں حضور ﷺ دے انہاں معجزات دا وی ذکر کیتے جیہڑے ہجرت دے دوران راہے بِچ سامڑیں آندے رِئین۔ انہاں بِچ ہجرت دے آغاز بِچ پہرے داراں دا اَنہا تے بے خبر ہونڑاں، غار تے پہچ کے وی کفار دا نبی اکرم ﷺ دا سامڑاں نہ ہونڑاں، سُراقہ بن جہشم دا کول پہچ کے وی ناکام رہنڑاں تے کھانگڑ بکری دا اتنا ددھ دینڑاں کہ سارے پہانڈے پَہرے جُلن۔ ایہجے معجزے سامڑیں آنڑناں تے اس آں شاعرانہ کمال نال اس طرحاں پیش کرناں کہ واقعات سوہنڑے بیان دی وجہ نال دِلے بِچ کھُب جُلن تے شعراں دی صورت زبان توں ادا ہوون،ایہہ ناصرؔ دا کمال اے۔ انہاں کھانگڑ بکری دا واقعہ کجھ اس انداز نال پیش کیتے۔
کڑہگہ جی بکری او مڑجھول جی
تے جانی توں کاہلی دِسے نُول جی
حضورؐ اونڑاں فرمایا سُدھ کَہڈ کِہناں
اجازت ہووے اس دا دُدھ کَہڈ کِہناں
اوہ بولی اے بکری ددھاری تے نینھ
او کھانگڑ جی بکری لیاری تے نینھ
اوہ کھانگڑ تلے ددھ جی آندے کِتھوں
تے میلو اس آں کجھ جے تھاندے اِتھوں
حضور اونْڑاں جس لے کڈی تہار جی
تے اُم ایا ددھ دا چوآ باھر جی
فِر عامر تے عبداللہ پیتا دواں
تے صدیقؓ فِر آپؐ پیتا چواں
سراواں دِتا پہر کے ہک کہار فِر
اتھو اُٹھ کے ٹُر آئے سرکار فِر
مُڑا جس لے معبد تے ددھ دیخیا
پہرے دا سراواں جی خود دیخیا

تے پچھیا جی ددھ اے کتھوں آ گئیے
پہرے دا سراواں کتھوں تھہا گئیے
او بولی دہاڑی شخص چار اِئے
ترَے نال نوکر تے سردار ائے
تے بکری دی کَہڈ کے او فر تہار گئے
اساں دے کے ددھ تے او فر چار گئے
سراویں تے سب اس نے پہر چھوڑے نیں
گَلو گَل تریئے ہی کر چھوڑے نیں
ناصرؔ دی مثنوی ہجرتِ مدینہ ہک شاہکار اے۔ اس دی شاعری تے نظر پاواں یا ٹھیٹھ ہندکو لفظاں دا چج دیخاں، اس دے واقعات دی تفصیل دا مطالعہ کراں یا تاریخ آں ادبی رنگ بِچ پیش کرڑیں دا طریقہ دیخاں، اس دی ترتیب تے تسلسل دے چہانتی ماراں یا زبان و بیان دی سوہنڑئیی تے گل کتھ کراں، اس دا ہر ہر پہلو لاجواب اے۔ ناصرؔ پہلے وی ہک بَڈے تخلیق نگار دی حیثیت نال آپے آں منوائیے پراس دا ہجرتِ مدینہ تے کیتیا ہوئیا ایہہ کم اس دی دنیاوی تے اخروی زندگی دا سرمایہ اے۔ اوہ ہک شاعر دی
حیثیت نال وی لوکاں دے دِلے بِچ رہسی تے اللہ سوہنڑے دے محبوب دی مدح سرائی دے وسیلے نال اگلے جہان وی عقیدت منداں دی صف بِچ موجود ہوسی۔ مانہہ پہلے وی ایہہ مانڑ ایہا کہ مانہہ ناصرؔ بخت یار خان دی سنگت حاصل اے تے انہاں اس مجموعہ کلام وسطے مانہہ جیہڑے پہجے ترٹے لفظ لکھڑیں دا حکم دِتے ایہہ میرے وسطے بونھ بَڈی سعادت اے۔ میں انہاں دے اس احسان تے جتنا وی مانڑ کراں یا جتنا وی شکریہ ادا کراں کَہٹ اے۔ میں دعا کرناں کہ اللہ انہاں ایہجے بونھ بَڈے بَڈے کم کرڑیں دی توفیق دیوے تے انہاں دا فیض ساڈھے تک پُہچدا رَہوے۔ آمین
اجملؔ نذیر
بزم اہلِ سخن نواں شہر ایبٹ آباد

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *