عبدالوحید بسملؔدی ہندکو شاعری

شاعری کسی وی زبان دا سب توں سوہنڑا تے ودھیا برتیوا اے۔ جس بچ لفظاں کج اس انداز بچ برتیا جُلدے جنجو موتیاں دی مالاپرونڑی ہووے۔ دنیا دی شاید ہی کوئی ایہجی زبان ہووے جس بچ شاعری دی اہمیت تے اچت مقام نہ ہووے۔ کدے انہاں زباناں دے نال نال گل ہندکو دی کراں تے ہندکو ماء بولی دے نال نال ہی اکھیاں دے سامنڑے ہزارے دی مٹی دے اوہ چہلارے وی سامنڑے آ جلدن جنہاں بچ رنگاں دی بہار وی ہیوے تے پانڑئیے دا شونکار وی، اسمانے نال گلاں کردیاں ہوئیاں چوٹیاں وی ہین تے ڈوہنگیاں کھائیاں تے کسیاں وی، پھلاں دیاں خشبوئیاں وی ہین تے فصلاں دے لشکارے وی۔ ہندکو شاعری تے خاص طور تے ہزارے دی ہندکو شاعری صرف لفظاں دی کھیڈ ہی نیھ بلکہ ایہہ تے پوری طرحیاں سوہنڑی مٹی دیاں رنگاں، ریتاں رواجاں تے خشبوئیاں نال گُدھی ہوئی اے۔ جدوں ریتاں رواجاں نال گدھی ہوئی اس شاعری دا تذکرہ ہوندے فر ہک ایہجے ہندکو شعری مجموعے دا ناں وی زباناں تے آپ و آپ ہی آجُلدے جیہڑا پوری طرح ساڈھی ثقافتی زندگی دا پیہال اے۔ ایہہ ناں “کچے ڈاہلے پیہنگاں “اے تے اس برتیوے آں برتنڑے والے سوہنڑے شاعر عبد الوحید بسملؔ اُن۔
عبدالوحید بسملؔدی مثال وی اس مقولے نالوں اے کہ اوہ آیا، اس دیخیا تے اس فتح کر چھوڑیا۔ کدے اس گلاں دی روشنی بِچ عبدالوحید بسملؔآں دیخاں تے کافی حد تک انہاں دی شخصیت اس آں سچ ثابت کردی اے۔ عبدالوحید بسملؔآں ہندکو لکھدیوں کوئی زیادہ مُدا نیھ ہویا پر انہاں نظم تے نثر دوہاں میداناں بِچ خوب جان ماری اے تے انہاں دیاں کوششاں نال ہک سوہنڑا جیا ہندکو مجموعہ کلام ”کچے ڈاہلے پیہنگاں“ سامنڑے کہن آندَے۔
عبدالوحید بسملؔدا مجموعہ کلام ”کچے ڈا ہلے پیہنگاں“ آں ورقہ ورقہ پرتتے جلو تے جتنا وی پڑھسو تے تساں ہر شعر تے ہر مصرعے بچ ہزارہ بولدا نظر آسی۔ اس آں پڑھ کے ہندکو جیہجی مِٹھی زبان دی بڈیائیں دا خوب احساس ہوندَے۔ اس بِچ ہندکو دے اوہ ٹھیٹھ لفظ سامنڑے آندن جیہڑے اس مٹی دی سوہنڑئیی نال جُڑے ہوئن۔ گرانواں بِچ بولے جُلنڑیں والے سُچے لفظ تے ساڈھے کناں توں اوہلے ہونڑے ولے اوہ لفظ جیہڑے ترقی دی دوڑ بِچ بونہہ سارے لوک پُہل پُہلا گئن، عبدالوحید بسملؔدی شاعری بِچ جائی جائی آپنڑے ہونڑے دا اعلان کردن تے انہاں لفظاں دی وجہ نال ہندکو ادب دی چہول پُہری ہوئی نظر آندی اے۔ عبدالوحید بسملؔدے ایہہ سُچے لفظ جدوں شاعری دا حصہ بنڑدن تے ہندکو دی مٹھاس بِچ ہور بادھا کر چھوڑدن۔
عبدالوحید بسملؔآپنڑی شاعری دا مُنڈھ وی اللہ جی دے پاک نائیں نال بدھئیے تے اس اُچی ذات دیاں رحمتاں تے یقین کردئیوں ہوئیوں آپنڑی عقیدت دا اظہار بونہہ ہی سوہنڑیاں لفظاں نال کیتے۔
تختی میری عملاں والی ہو گئی لیکاں لیکاں

ستھری بسمل ؔتائیاں ہوسی رحمت مارے رندا
اسے طرحیاں اللہ پاک دی عظمت دے نال نال اللہ دے محبوب ؐ دیاں صفتاں بِچ وی عبدالوحید بسملؔ جدوں دِلے دی گل کردن تے پوری دنیا دی رحمت دے والی آں انہاں لفظاں نال سلام عرض کردن۔
محمدؐ دی رحمت دا سایہ نہ ہوندا

تے فِر کِتھے جُلدے مقدراں دے مارے
نظر ہک کرم دی انہاں دی جے ہووے

تے بسملؔ دے ہوون پئے وارے نیارے
عبدالوحید بسملؔ ہندکو شاعری دی رج کے خدمت کیتی اے۔ جس طرحیاں ہزارے بِچ ہندکو دے کئی لہجے تے کئی بولنڑے دے انداز اُن اسے طرحیاں ہندکو ادب بچ وی رنگ و رنگ لہجے تے سوہنڑے سوہنڑے لفظ برتنڑے نال ہندکو ادب آں بادھا پیا مِلدے۔ عبدالوحید بسملؔوی ہندکو ادب دی ترقی بِچ ہک بہادر سپاہی دی طرحیاں کھلتے ہوئے نظر آندن، جنہاں دی اگے بدھنڑے دی آپنڑی ہی ٹورٹار اے۔ اوہ اس ترقی دی دوڑ بِچ دیہاتی زندگی آں نال کہن کے ٹُردے نظر آندن۔ انہاں دیاں شعراں بِچ لوئیاں پَہریاں ہوئیان،جیہڑیاں گرانواں دے چُہلارے پیش کردیان، اتھے دی زندگی گذارنے دا چج دسدیان، اتھے دیاں رِیتاں سامنڑے آنڑدیان، اتھے دے جذبیاں دیاں پھلورکردیان۔ جنجو غزلاں دے ایہہ شعردیہاتی زندگی دی اس سادگی آں سامنڑے آنڑدن۔
ہولے ہولے پر پئی تولے

شرماں ماری کُج نہ بولے
کیہجے کیہجے داروں کیتے

فِر وی دل دے پھَٹ نہ مولے

مِٹھیاں مِٹھیاں تیریاں گَلاں

اُٹھن سُنڑ سُنڑ دل بِچ چھَلاں
چھپا لُکی کھیڈ کھیڈائی

زندگی گذری چھلاں بَلاں
ویلے تے کیوں گَل نہ کیتی

چَھم چَھم روواں تَلیاں مَلاں
عبدالوحید بسملؔ دا مجموعہ کلام طرحیاں طرحیاں دے موضوعات نال وی پَہریا ہوئیے۔ حمد، نعت تے سلام توں علاوہ وطن دی محبت دے جذبے، کھیڈ کھڈالاں،سُکھ سنیہے، جذباتی گَلاں، سِدھے راہ ٹُرنڑے دیاں نصیحتاں، اگے بَدھنڑے دی صلاح، کَہلے تے سانجھے دکھ، غلطیاں دی پرچول، ریت رواج، چہگڑے جنبے، سادیاں تے ڈوہنگیاں گلاں، نِکیوں دیاں یاداں تے اگے دیاں سوچاں، ہر طرحیاں دے موضوعات غزلاں دیاں شعراں بِچ وی ہین تے نظماں بِچ وی موجود ان۔ آؤ ذرا عبدالوحید بسملؔ دے موضوعات آں پھلور کے دیخنے آں۔
کھیتاں تے کھلیاناں بِچ فصلاں دے نظارے نے

پہاڑ سمندر دریا اس دے آپنڑی جان توں پیارے نے
بچے آخن، بُڈھے آخن، آخن سبھے جوان

آپنڑاں پاکستان سلامت، آپنڑاں پاکستان

افراتفری دنیا اُتے ہر پاسے پئے دوڑدے لوک

لِسے ماڑے ٹُرن کِنجو پیراں تلے گوڑدے لوک
رشتہ ناتا کوئی نہ رِہیا کیہجی دوڑ اے پیسے دی

دنیا دی ہر گل دے اندر آپنڑا فیدہ لوڑدے لوک

پہانویں ہیرے موتی ہوون، اُتے سونے چاندی دے

جیہڑا نک تے کن تروڑے ہوندا نیھ او گیہنڑاں چنگا
کاری دا او ہ دل اے جس بِچ ہوراں دی بی عزت ہووے

سڑدے پولے ٹکنڑاں یارو گل ایہہ کیہڑے ٹہنگ دی اے
عزتی وسطے لڑنا پِہڑنا باہنواں کُنج کے ایویں تِڑنا

کم ہووے کوئی عزت والا عزت رنگ و رنگ دی اے
اوکھا ویلہ پیواں جوہگا، لاڈ نیں سارے مانواں دے

وختاں والے بچے رہندے تلے ٹھنڈیاں چھانواں دے
پے مزدوری کردا رہندَے چُہلا کہر دا بلدا رہندے

پیو دا سایہ سِر توں اُٹھدا لمبے چڑھدے آہواں دے

خلقت شور مچاندی اے

ہر شے اوکھی تھاندی اے
ہُنڑ تے ماء بھی بچیاں کو

سہکواں دُدھ پلاندی اے
عبدالوحید بسملؔدا مجموعہ کلام ہِک سوہنڑا تے ستھرا بادھے جس بِچ رنگ و رنگ دی دنیا بسی ہوئی اے۔ جس طرحیاں شاعر اپنڑی شاعری بِچ آپنڑے احساس تے آپنڑی سوچ آں سامنڑے آنڑدے، تے جے کُج محسوس کردَے اس دا کُھل کے اظہار کردے، اسے طرحیاں عبدالوحید بسملؔ وی کھل کے اظہار کیتے پر انہاں جذبیاں دے نال نال کُج چیزاں ہر شاعر آپنڑی خاص پہچانڑ دی خاطر وی سامنڑے آنڑدے تاکہ اس دا وی ہک بَکھرا رنگ تے چَج نظر آوے، اسے طرحیاں عبدالوحید بسملؔ وی کُج چیزاں جانڑ بُجھ کے سامنڑے آنڑنے دی کوشش کیتی اے تاکہ اس دی الگ توں پہچانڑ بنڑے، اس کوشش بِچ ہندکو دے ٹھیٹھ الفاظ دے نال نال، خالص ہندکو قافیے تے نال ہی محاوریاں دا استعمال وی انہاں دی شاعری دا ہک سوہنڑا تے ستھرا رنگ پیش کردے، جیہڑا ہندکو ادب بِچ انہاں دے مقام تے پہچانڑ دا باعث بنڑسی۔ عبدالوحید بسملؔدی انہاں کوششاں دا ثبوت انہاں شعراں تو مِلدَے۔
سیانڑاں بیانڑا بنڑدا رہنیں ایویں سینہ تَنڑدا رہنیں

اَنگل پِچھے دینہہ نیھ چَھپدا باٹا جیا کوئی چَھل تے کر

کَھس کے یار پچانڑا پیندَے

سہنڑے پیندے سِر تے سوٹے

سُنڑ کہن میری توں ہک گل

پیہڑیاں سنگاں نال نہ رَل
انگلی پِچھے دینہہ نیھ چَھپدا

کر کے دیخو سو سو چھَل

یار تے راضی کرنا پیندا

کوڑا کُہٹ بھی پہرنا پیندا
ریت نبھانڑیں عشقے والی

سر تلی تے تہرنا پیندا
عبدالوحید بسملؔ صاحب بونہہ زیادہ ثقافت تے کم کیتے۔ انہاں دیاں نظماں بچ ہر ہک موضوع ہک شاہکار اے۔ جیہڑا ساڈھی ثقافتی زندگی نال جڑیا ہوئیے۔ انہاں دی نظم “ناڑہ” ہک شاہکار نظم اے جیہڑی ایویں تے محبت دی داستان دا آغاز اے پر کدے اس ناڑے دے پانڑئیے بچ ڈبکی لاواں تے اوہ سارے منظر اکھیاں اگے چہلارے ماردن جیہڑے ہمدردی، سنگتوب، مٹھیاں یاداں، سکھ سنیہے، ساد مرادی زندگی، سانجھیاں خوشیاں تے غم، خبرے کے کُج سامنڑے کہن آندن۔ انہاں دی نظماں دی روانی تے انہاں دی ڈوہنگی سوچ ہک ساں پڑھنڑے ولے دی توجہ آپنڑے پاسے بٹ کہندی اے۔ نظم ناڑہ دے آخری دو شعراں تے غور کرو تے مہر محبت دے رنگ دیخو۔
پولیاں پولیاں مکدی گئی محبت ساڈھیاں دلاں دی

جندر چکیاں ہوئے اجاڑ واری آئی اے مِلاں دی
کیہجا ویلا آ گیا بسملؔ مہر محبت اٹھ گئی ساری

جیہڑے آہسے دل بچ بسدے ترٹ گئی آخر انہاں دی یاری
کچے ڈاہلے پیہنگاں دیاں ساریاں نظماں بسملؔ صاحب ی ڈوہنگی سوچ دا نتیجہ نیں، انہاں نظماں بچ ہک توں ہک موضوع موتیاں وانگڑ پروئے دے۔ عمری دا پہاڑہ، حاشر، نکی عید، کوٹی مکئی دی، میرا ناں ہر ہک نظم لوئیاں دی لویل اے۔ جیہڑی اکھیاں بچ چمک کہن آندی اے تے اوہ رنگ وی دسدن جیہڑے ہک عام آدمی ساری عمر گذار کے وی نیھ دیخ ہکدا۔
میں ہکی سیتی وسطے کچے ڈاہلے پینگاں آں پاسے رخیا تے عبد الوحید بسمل دی زندگی تے نظر پائی۔ مانہہ ہک ایہجا انسان ملیاجس دی زندگی دوآں ٹوٹیاں بچ بٹی ہوئی اے۔ ہک پاسے تے گرائیں دے اوہ چہلارے نیں جس بچ ریتاں رواج، صدیاں توں برتنڑے ولے الفاظ، کہول جنبے، ڈوہنگی ثقافت، جرگے، سادہ زندگی دے رنگ، کے کُج نیھ اس ہکی ٹوٹے بچ۔ تے دوئے پاسے بسمل صاحب دی اوہ زندگی اے جیہڑی شہر تے شہری زندگی نال جُڑی ہوئی اے۔ اس بچ انہاں دی نوکری دیاں ذمہ داریاں، انہاں دی ادبی سماجی سرگرمیاں تے جہان سارے پالے ہوئے لاہنجھے جس بچ ہک توں ہک نواں بکھیڑا تے نویں کہانڑی اے۔ بسمل انہاں دوآں پاسیاں بچ پوری طرح کھُبے ہوئین۔ کدے انہاں دی اس دوہری شخصیت آں انہاں دی کتاب دے حوالے نال برتاں تے ہک لوئی دا چہلارا سامنڑے آندے جیہڑا اے دسالدے کہ ہکی پاسے تے انہاں دی دیہاتی زندگی اے جیہڑی بوٹے دیاں انہاں جڑاں نالوں وے جیہڑیاں آپنڑی مٹی بِچ بونہہ ڈوہنگیاں کھبیاں ہوئیان تے دوئے پاسے شہری زندگی دے لاہنجے اوہ موسم نیں جیہڑے اس بوٹے دی ویلے سر فالتو لختاں کپدے رہندے نیں تاں جے اس بچ بونہہ جلدی بادھا ہووے۔ ایہہ منظر اس بوٹے دے جیہڑا بونہہ ڈوہنگا تے بونہہ اچت اے۔ مانہہ امید اے کہ ایہہ بوٹا پھلدا پھُلدا رہسی۔ اس دے پھلاں پھلاں دی خشبوئیاں تے زیقیاں توں اسی سارے فیدہ چاندے رہساں تے اس دی چھاں ہندکو زبان دی اوہ مٹھی چھاں بنڑسی جیہڑی ہر بندے آں سکھ تے مزہ دیسی۔ میری دعا اے اللہ انہاں ہور توفیق دیوے تے اوہ آپنڑی زبان دی خذمت اسے طرحیاں کردے رہون۔ آمین
اجملؔ نذیر
نواں شہر ایبٹ آباد

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *